Meer transparantie voor energiecontracten in België: wat verandert er op 1 oktober 2026?

Het kiezen van een voordelig contract voor elektriciteit of aardgas leek de voorbije jaren in België vaak op een mijnenveld. Verleidelijke welkomstkortingen tot wel 1.000 € per jaar deden contracten op online prijsvergelijkers spotgoedkoop lijken. Pas na ondertekening bleken die promoties gekoppeld aan strenge voorwaarden en kleine lettertjes die in de praktijk nauwelijks haalbaar waren.

1. Waarom grijpt de federale regering in?

Op de geliberaliseerde Belgische energiemarkt ontstond een praktijk waarbij leveranciers elkaar beconcurreerden met fictieve stuntprijzen. Door een aanzienlijke korting mee te rekenen in de jaarraming van vergelijkingssites, kwamen bepaalde aanbieders kunstmatig bovenaan de rangschikking te staan.

De addertjes onder het gras waren echter legio:

• Klanten moesten minstens 12 maanden ononderbroken aangesloten blijven om de korting niet volledig te verliezen;
• De korting verviel bij de minste vertraging op een maandelijkse domiciliëring;
• De verrekening gebeurde pas op de jaarlijkse afrekening, waardoor wie na 9 of 10 maanden verhuisde of overstapte met lege handen achterbleef.

« Een contract dat op een prijsvergelijker de laagste jaarprijs liet zien, was in werkelijkheid lang niet altijd het contract waarvoor de consument effectief de laagste prijs betaalde. De nieuwe wetgeving maakt definitief komaf met deze verwarrende praktijken. »

FOD Economie & CREG

Om de consument te beschermen en de werking van de markt te herstellen, nam de federale wetgever het initiatief voor de wet op de energetische koopkracht. De federale regulator CREG en de Vlaamse regulator VREG zien toe op de stipte naleving van deze nieuwe regels.

2. De 4 strikte regels vanaf 1 oktober 2026

Vanaf 1 oktober 2026 geldt voor elk nieuw residentieel contract voor elektriciteit en aardgas in België een helder wettelijk kader opgebouwd rond vier pijlers.

1. Onmiddellijke en continue toepassing van kortingen op de kWh-prijs

Kortingen die afhangen van een toekomstige, onzekere gebeurtenis zijn voortaan verboden. Een korting op de energiekost moet vanaf de eerste leveringsdag gelden, op elk afgenomen kilowattuur (kWh) en voor de volledige duur van de overeenkomst. Eventuele voorwaarden (zoals een groepsaankoop of uitsluitend digitale communicatie) moeten op het moment van contractafsluiting meteen controleerbaar en vervuld zijn.

2. Duidelijke opsplitsing van cashbacks en eenmalige voordelen

Energieleveranciers mogen nog steeds eenmalige welkomstbonussen, cadeaubonnen of getrouwheidscashbacks toekennen. Deze bedragen mogen echter niet langer in mindering worden gebracht van de berekende energiekost in de prijssimulatie. Ze moeten duidelijk gescheiden van de energieprijs worden vermeld, inclusief de exacte toekenningsvoorwaarden.

3. Verbod op prijswijzigingen onder dezelfde productnaam

Het gebeurde in het verleden dat energieleveranciers hun tarieven of marges tijdens de maand verhoogden zonder de naam van het product te wijzigen. Vanaf oktober 2026 is de leverancier verplicht om de commerciële naam substantieel te veranderen zodra de tariefvoorwaarden binnen de maand worden aangepast.

4. Betrouwbare en waarheidsgetrouwe prijsvergelijkers

Online simulatietools en vergelijkingsplatformen tonen voortaan uitsluitend de reële, objectieve leveringskosten op basis van gestandaardiseerde tariefkaarten. Rangschikkingen kunnen niet langer gemanipuleerd worden door voorwaardelijke kortingen die de meerderheid van de gebruikers misloopt.

3. Eenvoudigere facturen: fase 2 op 1 januari 2027

De hervorming wordt vervolledigd op 1 januari 2027. Vanaf die datum gaan bijkomende regels van kracht die de energiefactuur structureel transparanter maken:

• Gestandaardiseerde contractstructuur met 2 elementen: Een energiecontract mag enkel nog bestaan uit een vaste vergoeding (het jaarlijkse abonnement) en een eenheidsprijs per kWh (vast of variabel). Onnodige administratieve opslagen worden geschrapt.
• Geen opeenvolgende prijstrappen: Leveranciers mogen geen contracten meer aanbieden waarbij de stroomprijs na bijvoorbeeld 3 maanden automatisch stijgt, los van de normale indexatieformule bij variabele contracten.
• Vaste vergoeding strikt pro rata berekend: Verander je tijdens het jaar van leverancier, dan betaal je de vaste vergoeding enkel voor het exacte aantal dagen dat je effectief klant was. De praktijk waarbij een volledig jaarbedrag aan vaste kosten werd ingehouden bij een vroegtijdige overstap, is definitief verleden tijd.
• Directe toegang via QR-code: Op elke factuur en afrekening moet een rechtstreekse link en QR-code staan die meteen naar de officiële tariefkaart van het contract leidt.

4. Overzicht: energiecontracten voor vs. na de hervorming

In onderstaande tabel zie je in één oogopslag wat er fundamenteel verandert voor jouw rechten als consument:

5. Wat betekent dit concreet voor jouw energiefactuur?

Deze wetgeving betekent geenszins het einde van scherpe prijzen, maar zorgt voor een gezonde marktwerking. De verschillende energieleveranciers in België (zoals Engie, TotalEnergies, Mega, Luminus en Eneco) blijven volop concurreren om nieuwe klanten aan te trekken:

1. Realistischere voorschotfacturen: Omdat kortingen op het kilowattuur meteen in de basisprijs verrekend zitten, sluiten je maandelijkse voorschotten beter aan bij je reële verbruikskost. Dat verkleint de kans op onaangename verrassingen bij de jaarafrekening aanzienlijk.

2. Vrijheid om op elk moment over te stappen: In België kan elke consument op elk moment gratis van energieleverancier wisselen met een opzegtermijn van één maand. Door de nieuwe regels verlies je bij een overstap niet langer met terugwerkende kracht je opgebouwde korting.

3. Een belangrijk ijkpunt voor de winter: Met de start van het najaar en de schommelende elektriciteitsprijzen in België is 1 oktober het ideale moment om te controleren of jouw contract nog marktconform is.

6. Veelgestelde vragen (FAQ)

7. Jouw stappenplan om nu te besparen

Maak optimaal gebruik van de nieuwe spelregels om jouw residentiële energiekosten structureel te verlagen: